Onze spiritualiteit
Afdrukken E-mailadres

Maria Magdalena


Kroongetuige van de opstanding volgens alle vier evangeliën is Maria van Magdala. Zij verschijnt bijna uit het niets en verdwijnt ook weer direct uit beeld. In de evangeliën komen we haar bijna uitsluitend tegen rond kruis en graf. Hoewel bij Paulus vrouwen een belangrijke rol spelen komen we haar in zijn brieven niet tegen.



Een zondares

In het evangelie volgens Lukas komen we een bijzondere vrouw tegen. Het is een vrouw die in de stad bekend stond als zondares. Een slechte vrouw dus, volgens dé mensen. Iemand waar fatsoenlijke gelovigen niet mee willen omgaan.

Zij komt naar Jezus toe wanneer die in het huis van een farizeeër is. Een man van gezag die juist als onberispelijk bekend staat. Een man van aanzien en respect. De tegenstelling kan niet groter zijn. Een zondige Eva tegenover Jezus als man. En de farizeeër denkt: áls Jezus een profeet was zou Jezus wel weten dat deze vrouw niet deugt.

Maar Jezus wijst haar niet af. De vrouw trekt zich niets aan van alle mensen en huilt. Zij huilt zó dat de voeten van Jezus nat worden. Zij droogt de voeten van Jezus met haar (zeer lange) haar en zalft de voeten met zeer dure mirre. Jezus wijst de farizeeër terecht en prijst de vrouw. Zij mag gaan in vrede, vrijuit en ‘zonder zonde’.


‘Raak mij niet aan’, detail fresco Giotto, 13de eeuw


De betoverende vrouw

Niemand weet wie deze vrouw is geweest. Maar wel komen we in het Johannes evangelie een vrouw tegen die ook heel veel verdriet kent. Dat is Maria van Magdala.

Waarom huil je, vragen de engelen bij het graf? Waarom huil je, vraagt ook Jezus in de tuin bij het graf. Zo ontstond er al vroeg in de westerse kerk een traditie waarin deze Maria van Magdala ofwel Maria Magdalena dezelfde moet zijn geweest als de slechte vrouw uit Lukas. Op schilderijen zien we haar met lange rode haren. Een betoverende vrouw die haar aantrekkingskracht eerder benadrukt dan verhult. Zij werd een groot voorbeeld voor ‘slechte’ vrouwen die tot bekering gekomen waren.In Duitsland ontstond er nog een speciale orde van Maria Magdalena voor deze vrouwen. Na de reformatie is die weer verdwenen.


In de oosterse traditie van de kerk is de verbinding tussen de ‘slechte’ vrouw en Maria van Magdalena nooit gelegd. Zij werd bekend als ‘de apostel der apostelen’. Maar tegelijkertijd kwam zij meer op de achtergrond omdat de betekenis van de andere Maria, de moeder van Jezus, haar overschaduwde.


 





Maria Magdalena afgebeeld als ‘apostel van de apostelen’, 12de eeuw




Het evangelie van Maria


Het was in 1896 dat een Duitse geleerde een heel oud handschrift kocht in Cairo. Er bleken vier teksten in te staan. Eén daarvan was het zgn. evangelie van Maria. Van de oorspronkelijke 19 pagina’s zijn er slechts 9 bewaard gebleven. Het duurde tot 1955 voordat het openbaar werd. Vanwege de inhoud kreeg het nauwelijks serieuze aandacht tot een jaar of twintig geleden. Het boekje was afgedaan als ketters, nét zo slecht als de beschreven slechte vrouw.

Opvallend is hoe we lezen dat Maria tegen Petrus zegt dat zij vertellen zal wat voor hen verborgen was gebleven. Andreas en Petrus willen haar niet geloven, maar Levi neemt het voor haar op.

We komen enkele bijzondere uitspraken tegen. De discipelen zeggen huilend : ‘Als Hij niet gespaard is, hoe zullen wij dat worden?’ Dan zegt Maria: ‘houd op met huilen en treuren en laat je hart niet meer verdeeld zijn, want zijn genade zal met jullie allen zijn en zal je beschermen. Laten we liever zijn grootheid prijzen, want Hij heeft ons voorbereid, Hij heeft ons mens gemaakt’.

Dat zijn voor ons geen bijbelwoorden, maar wel door bijbels geloof gekleurde woorden.


Inmiddels wordt het evangelie door een aantal mensen minder eenzijdig negatief gelezen. En Maria Magdalena zelf werd een ‘hype’, waarbij vanuit fantasie en andere bijzondere openbaringsbronnen heel veel over haar geschreven werd. Stapels boeken over déze vrouw.De kerk kwam er in die nieuwe boeken niet goed van af. De kerk was slecht en eenzijdig mannelijk, de toekomst was aan Maria.

De vloed van nieuwe aandacht voor Maria Magdalena is niet nieuw. In de middeleeuwen werden er ook allerlei nieuwe verhalen en legenden over haar bekend. Maria die in een bootje in Marseille was aangekomen en daar de hertog bekeerde, wonderen verrichtte en zich tientallen jaren in een grot als kluizenares terugtrok. In eindeloos veel schilderijen is dat weergegeven, maar in de bijbel komen we daar niets over tegen.

(Giotto, 13de eeuw)



'Raak mij niet aan'

Wie niet zwart/wit oordeelt ontdekt o.a. in dit evangelie van Maria iets van de veelkleurigheid van het geloof dat in de oude kerk bestond. Er waren verschillende wegen van diepe geloofsovertuiging. Wie daar open voor staat hoeft geen ketter te zijn. Ook deze buitenbijbelse teksten kunnen onze verwondering wakker roepen waardoor we met nog meer verwondering de woorden van de bijbel lezen. Alle woorden schieten immers te kort, en het gevaar bestaat steeds weer dat we gevangen raken in onze eigen voorstellingen en interpretaties.


De meest bijzondere scene over Maria van Magdala vertelt ons over de ontmoeting in de tuin bij het graf. Dan horen we Jezus zeggen: ‘Raak mij niet aan’ of ‘houd mij niet vast’.  Dáár begint geloven: loslaten en vertrouwen. Loslaten van al onze té beperkte voorstellingen. Dáár ontstaat ruimte voor het geheim van Pasen en wordt het opnieuw Pasen.

Tekst: ds. Johan Maat.



Giotto
De Italiaanse schilder Giotto schilderde voor het eerst met diepte. Op een vlakke muur verscheen een levensecht tafereel. Voor ons is dat heel gewoon, maar in die dagen was het revolutionair. Hij laat de kijker net als Maria voelen wat het betekent: ‘’raak mij niet aan’. Het doet ons op verheven wijze iets van Pasen ervaren.
    



Dit artikel is geschreven als hoofdartikel van Kerk op Zuid in april 2009. Het is ook gebruikt als thema in de oecumenische dienst in de Kruisvindingkerk op 24 januari 2010: Maria Magdalena, lieveling van Jezus - afsluiting van een aantal avondvieringen in de week van gebed voor de eenheid over de uitstraling van bepaalde mensen in de bijbel (Debora, Zacheüs, Stephanus en Maria Magdalena).


Terug naar Onze Spiritualiteit

 
«StartVorige12345678910VolgendeEinde»

Pagina 9 van 13